Een vast onderdeel van een bosbad is de theeceremonie. Het is het laatste onderdeel van de reis. Het bosbad nadert zijn einde en deelnemers keren stap voor stap terug uit de verstilling die tijdens het bosbad is ontstaan.
Hoe diep iemand ook in de ervaring is gegaan, hoe sterk de verbinding met natuur ook is gevoeld, uiteindelijk moet er weer een overgang worden gemaakt naar het dagelijks leven. De theeceremonie helpt daarbij. Ze vormt de poort tussen de stille wereld van het bosbad en de wereld daarbuiten.
Ontmoeting met een boom
Vaak begint dit laatste deel na de uitnodiging Ontmoeting met een boom. Deelnemers brengen enige tijd alleen door bij een boom en maken op hun eigen manier kennis. Dat kan een intense ervaring zijn. Het kan ook juist een heel verstilde en meditatieve uitnodiging zijn. Wanneer deelnemers daaruit terugkeren, treffen zij een zorgvuldig voorbereide theeceremonie aan.
De cirkel van thee
n het midden ligt een kleed. Daaromheen staan theekopjes, een theepot en iets lekkers om te delen. Het mag er feestelijk uitzien. Niet uit luxe, maar uit gastvrijheid. Het eerste wat deelnemers vaak ervaren is een gevoel van welkom. Een klein moment van overvloed en zorg.
Terwijl de groep plaatsneemt voltooit de gids het bereiden van de thee. Zelf gebruik ik graag kruiden die we onderweg zijn tegengekomen. Planten die ik goed ken en waarvan ik zeker weet dat ze veilig zijn. Ik spoel ze af en bereid er een geurige tisane van. Daarbij staat niet de geneeskracht centraal, maar de smaak, de geur en de ervaring van de plek.
Drie kopjes thee
Wanneer de thee klaar is leg ik uit wat we gaan drinken. Ik vertel dat we alles waar we vandaag langs zijn gekomen nu ook van binnen meenemen. Wat ons onderweg heeft omringd wordt onderdeel van onszelf.
Het eerste kopje drinken we in stilte.
Ik nodig deelnemers uit om de warme beker eerst in hun handen te houden. Soms schenken we een paar druppels op de grond als geschenk voor het bos. Daarna volgen geur, kleur, warmte en smaak. Langzaam. Met aandacht.
Pas daarna nodig ik deelnemers uit voor een laatste deelronde.
Wat heb je ervaren tijdens je ontmoeting met de boom?
Wat neem je mee van vandaag?
Is er iets dat je hier wilt achterlaten?
Alles mag gezegd worden. Niets hoeft.
Bij het eerste kopje schenk ik meestal zelf in. Vaak noem ik daarbij de namen van de deelnemers. Het onthouden van iemands naam is een kleine vorm van aandacht die vaak wordt gewaardeerd.
Bij het tweede kopje gaat de theepot rond. Mensen schenken zelf in. Ook de snacks komen op tafel en de stilte mag langzaam plaatsmaken voor gesprek. De officiële afronding van het bosbad ligt achter ons. Er ontstaat ruimte voor ontmoeting en uitwisseling.
Bij het derde kopje verschuift de sfeer opnieuw. Er wordt wat meer gelachen. De laatste koekjes moeten op. Mensen komen weer helemaal terug in het hier en nu. De dromerige kwaliteit van het bosbad maakt plaats voor de gewone wereld.
Daarna ruim ik op. Deelnemers hoeven daarbij niet te helpen. Zij zijn vrij om te vertrekken of nog even te blijven napraten.
Jouw eigen ceremonie
Iedere gids ontwikkelt uiteindelijk zijn of haar eigen vorm. Welke thee gebruik je? Hoe kook je het water? Schenk je één keer op of drie keer? Lees je een gedicht voor? Deel je een haiku? Of laat je juist veel ruimte voor stilte?
Shinrin-yoku komt uit Japan, maar onze theeceremonie is geen Japanse theeceremonie. De traditionele Japanse theeceremonie is een eeuwenoude kunstvorm met vaste handelingen die jarenlang worden geoefend. Onze ceremonie is hooguit Japans geïnspireerd. Zij heeft een eigen karakter ontwikkeld binnen de praktijk van het bosbaden.
Over wilde planten en veiligheid
Tijdens de opleiding besteden we veel aandacht aan het werken met wilde kruiden en planten. Je leert thee zetten van bloemen, bladeren, vruchten en zaden. Daarbij ontdek je hoe de smaak van een plant verandert door het seizoen heen en welke planten op verschillende bodemsoorten voorkomen.
Wanneer is berkeblad op zijn best? Vanaf welk moment wordt het te bitter voor een tisane? Welke kruiden combineren mooi met elkaar? En hoe stel je een melange samen die niet alleen veilig is maar ook lekker smaakt?
Dat leer je niet uit een boek alleen. We proeven, vergelijken en ervaren het zelf in het veld.
Veiligheid speelt daarbij vanzelfsprekend een belangrijke rol. Gebruik alleen planten die je volledig kent en waarvan je zeker weet dat ze geschikt zijn voor gebruik in een thee. Tijdens de opleiding leer je planten zorgvuldig herkennen en controleren. Bij twijfel gebruiken we een plant niet.
Bij onze theeceremonies staat niet de geneeskracht centraal maar de smaak, de geur en de beleving van de plek. We maken aromatische tisanes die deelnemers helpen hun relatie met het landschap en het seizoen verder te verdiepen.
Een oefening in gulheid
Een belangrijk element is gulheid. Zorg dat mensen zich welkom voelen. Dat er genoeg thee is. Dat er iets lekkers te delen valt. Dat deelnemers even kunnen denken: wat ziet dit er mooi uit.
De uitgang van het bosbad
De theeceremonie verdiept de relatie met de plek. Je zit dicht bij de grond. Je kijkt nog één keer om je heen. Je bedankt het bos. Je neemt afscheid van de plek die je een paar uur heeft gedragen.
Daarmee vormt de theeceremonie niet zomaar een afsluiting van het bosbad. Zij is de uitgang waardoor deelnemers langzaam en bewust terugkeren naar hun dagelijkse leven.
Naar het gedicht van