In december verscheen er een artikel over mijn inspanningen om een oude dennenboom in het Vinetaduin te redden. Het is een verhaal van wederzijdse verbinding, waarin de vraag opkomt: heb ik deze boom gekozen, of heeft de boom mij gekozen? Hoewel het misschien onvoorstelbaar klinkt, geloof ik dat bomen een eigen agenda hebben. Ze trekken aan, roepen, en soms houden ze ons vast—zoals deze den dat met mij deed.
De kracht van bomen gaat verder dan wat wij met het blote oog kunnen zien. Richard Powers, auteur van The Overstory (De Overstory in het Nederlands), beschrijft op een prachtige manier hoe bomen in staat zijn om verhalen te vertellen, niet vanuit ons menselijk perspectief, maar vanuit hun eigen. Die gedachte inspireert mij telkens weer: dat bomen niet alleen toeschouwers zijn, maar actieve deelnemers aan ons leven en de natuurlijke wereld.
Toen ik ontdekte dat deze oude den gekapt zou worden, voelde het alsof ik een vriend moest beschermen. Niet alleen vanwege zijn schoonheid of schaduw, maar omdat hij een onmisbaar onderdeel is van het web van leven waar we allemaal deel van uitmaken. Zijn aanwezigheid in het Vinetaduin vertelt een verhaal van geduld, kracht en tijdloosheid. Het idee dat hij nog honderden jaren kan groeien en bijdragen aan dit ecosysteem is voor mij de echte winst.
Laten we werken aan het web van de meer-dan-menselijke wereld, waarin wij niet de enigen zijn met plannen en dromen. Wie weet, misschien kiest een boom ooit jou.
26 Dec 2024
Susanne de Bruin
Oude dennenboom ontsnapt aan kap door actie van bomenridder Gudrun: ‘Oude dibbes, we hebben je gered’
Oh dennenboom, oh dennenboom, wat zijn je takken wonderschoon: hoewel de enorme den in het Vinetaduin niet versierd is met stralende lampjes of glimmende ballen, is het wel de favoriet van bomenridder Gudrun Feldkamp. Zij wist haar lieveling zelfs van de kap te redden.
,,Kijk, daar staat ’ie”, wijst Feldkamp enthousiast. Door de Hoekse Bosjes, langs smalle zandpaadjes naar beneden, loopt ze in één streep richting de duinkom van het Vinetaduin in Hoek van Holland waar haar geliefde den staat.
,,Het is echt een bijzondere boom, die jaren vrijuit heeft kunnen groeien en daarin gruwelijk zijn eigen gang is gegaan”, stelt ze lachend wanneer ze om de groene joekel heen loopt. De den is hoger dan de gemiddelde eengezinswoning. ,,Hee oude dibbes, we hebben je gered”, zegt Feldkamp, terwijl ze haar hand liefdevol op een laaghangende tak legt.
,,Deze den is niet om te knuffelen, dat merk je aan de ruwe, harsige stam. Maar het is wel een heel fijne boom om bij te verblijven. Als ik hier als bosbadgids met een groep kom, houd ik het liefst mijn theeceremonie onder deze boom. Hier zit je gezellig en beschut onder de takken, er hangt een heel fijne energie”, gaat Feldkamp verder.
Lievelingsboom
Ze schrok zich naar eigen zeggen het leplazarus toen ze dit voorjaar las dat er een kapvergunning zou worden afgegeven voor het gebied waar de den staat: ,,Néé, niet jij!”, dacht ik toen meteen. ,,Het was alsof ik las dat ze mijn hondje zouden afmaken. Deze boom is echt mijn lievelingsboom.”
Ze laat het er dan ook niet bij zitten: ,,Ik ben al twee jaar lid van de bomenridders. Helaas winnen we maar weinig zaken, maar ik wilde het toch proberen”, vertelt ze. ,,Eigenlijk houd ik ontzettend van dit hele gebied, juist omdat er van alles door elkaar groeit. Dat maakt het hier zo uniek. Ik begrijp ook niet dat juist Stichting het Zuid Hollands Landschap, een natuurbeheerder nota bene, dat allemaal zomaar weg wil halen. Maar de den gaat me natuurlijk het meest aan het hart.”
Rotterdam heeft al zo weinig oude bomen, we zouden hier juist heel zuinig op moeten zijn
-Gudrun Feldkamp De geliefde naaldboom staat op het voormalige Vafamil-terrein waar begin jaren 60 een camping gerealiseerd is speciaal voor militairen en oud-militairen. De lonen van ambtenaren waren in die tijd niet zo hoog, het aanbieden van een goedkoop vakantieadres was een manier hen tegemoet te komen. Een grote brand in 2011 maakte een einde aan de militaire camping, waarna het terrein in 2014 officieel als natuurgebied werd bestempeld.
Duimschroeven aandraaien
,,Misschien heeft een van die militairen de boom wel als klein stekje geplant. Maar hij kan ook als beschutting hebben gediend voor de bunkers die hier in de oorlog stonden. We weten niet precies hoe oud de den is, ik denk gemakkelijk 80 jaar”, meent ze. ,,En Rotterdam heeft al zo weinig oude bomen, we zouden hier juist heel zuinig op moeten zijn.”
Feldkamp bezocht de boom afgelopen zomer samen met Quincy de Bruijn, projectleider bij Stichting Het Zuid-Hollands Landschap die het gebied beheert. Ze wilde hem uitleggen waarom deze mooie, oude boom niet gekapt mocht worden. ,,Toen dat weinig effect leek te hebben, hebben we de duimschroeven aangedraaid. Ze kregen de keuze: óf de boom mocht blijven, óf we tekenden bezwaar aan.”
Voor het broedseizoen
Stichting het Zuid- Hollands Landschap kiest eieren voor haar geld en laat de boom staan: ,,We hebben de kapvergunning laat aangevraagd. De werkzaamheden moeten echter wel gereed zijn voor het broedseizoen op 1 maart start. Hoewel de kans groot is dat zo’n bezwaar niet gehonoreerd zou worden, wordt de boel dan waarschijnlijk ontzettend vertraagd. Daarom kiezen we ervoor de boom te sparen zodat we verder kunnen met onze plannen”, zegt De Bruijn.
Ik heb er echt wakker van gelegen dat de den gekapt zou gaan worden
-Gudrun Feldkamp De stichting heeft het gebied sinds 2021 in beheer: ,,Het gebied is verkregen als compensatie: voor de metro aan zee heeft een stuk hoogwaardige natuur moeten wijken. Dit kregen we er van de gemeente voor terug.” Het voormalige campingterrein beslaat zo’n 3 hectare, de helft daarvan wordt gesaneerd: ,,Het gebied is nu compleet overwoekerd, zelfs de oude leidingen en stroomkabels naar de staanplaatsen liggen er nog. Wij willen het graag inrichten om zo kwetsbare, zeldzame natuur terug te brengen”, vertelt De Bruijn.
Hoort hier niet
,,We hebben onderzocht welke natuur je in dit gebied het best kunt ontwikkelen. Vanwege de hoge grondwaterstand kiezen we voor vochtige duinvalleien die worden afgewisseld met droge duingraslanden. Door de arme kalkrijke omstandigheden verwachten we dat op termijn verschillende orchideeën, slanke gentiaan, duinviooltje, rugstreeppad en de zandhagedis hier kunnen leven.”
De aangeplante den past volgens De Bruijn niet in die visie: ,,Er zijn meer exoten zoals de bamboe en rimpelroos die hier helemaal niet horen en zo hard groeien dat ze het hele gebied kunnen overnemen. Daardoor kunnen ze ook de plek innemen van bedreigde inheemse plantensoorten. We hadden bij voorkeur de den ook weggehaald maar die zal zich in zijn eentje niet vermeerderen. Wat dat betreft kan het dus weinig kwaad.”
Bij bomen moet je altijd in eeuwen denken. Als deze boom nog honderden jaren verder leeft is dát de winst
-Gudrun Feldkamp Zwaaien vanachter een hek
Ondanks de winst kan Feldkamp volgens De Bruijn straks helaas toch haar boom niet meer bezoeken. ,,We gaan dit voorjaar het Vinetaduin afhekken zodat we er Schotse Hooglanders kunnen laten grazen. Dan komen er ook bordjes en rasters die moeten zorgen dat niemand nog ín het natuurgebied komt. Bezoekers kunnen straks wel vanaf de wandelpaden genieten van de fantastische natuur die zich gaat ontwikkelen.”
Hoewel Feldkamp sceptisch is over de plannen, overheerst de opluchting dat haar boom gered is: ,,Dit is en blijft een grote overwinning. Ik heb er echt wakker van gelegen dat de den gekapt zou gaan worden. Het gaat niet om mij of dat ik de boom kan bezoeken. Bij bomen moet je altijd in eeuwen denken. Als deze boom nog honderden jaren verder leeft is dát de winst. Ik zie de den vast gemakkelijk staan vanachter het hek. Dan kan ik nog altijd zwaaien”, stelt ze tot slot.